Saytu kumpa yi ci mbiri kristal
Ci pulsu àdduna elektronik, fréquence oscillateur kristal amna solo ni beat xol. Xeetu njub ak dal gi ci mbir yooyu yépp a ngi aju ci macceer kristalin bu am luxus. Màndarga physique yi ci macceer kristal yi, lu ci melni constant elastik, dëgëraay, ak jëmmal atomik, ñooy wane fréquence bu mujj bu osilatëru kristal bi. tay, nanu wane kumpa bi ci ni màndarga yi di amee ci fréquence oscillateur kristal.
Màndarga physique yu am solo yi ci mbiri kristal
1. Konstant elastik
Constant elastik yi ci macceer kristalin yi ñooy wane ni macceer bi di deforme suñu ko joxee ay doole yu bawoo ci biti. Lu constant elastik bi di gëna rëy, deformaasioŋ bi ci macceer bi di gëna ndaw ci biir benn stress bi. Ci wàllu kristal yi, constant elastik yi dañu jëm ci seen fréquence vibration. Constant elastik yu gëna rëy dañuy faral di méngoo ak fréquence vibration yu gëna rëy, ndax macceer bi dafay laaj energie bu gëna bari ngir mëna defar benn deformation bi ci vibration bi.
2. Densité
Densité bi ci macceer kristalin yi dafay indi jafe-jafe ci ni ñuy yëngu. Mbir yi am densité bu gëna rëy ñoo ëpp masse ci volume bu nekk, moo tax dañu soxla energie bu gëna bari ngir yëngu. Loolu dafay faral di wàññi fréquence vibration yi.
3. Jariñu atomik
Li atom yi di daje ak limu lëkkaloo ci biir kristal yi dañu am njeexital ci bariwaayu yëngu gi. Ci misaal, lëkkaloo Si-O yi ci biir kristal quartz yi dañu am doole lëkkaloo bu rëy, loolu mooy tax kristal quartz yi mëna yëngu ci fréquence yu gëna kawe. Waaye energie biy boole macceer seramik yi dafay gëna néew, moo tax seeni fréquence vibration itam dañu gëna néew.
4. Koefisieŋu yaatuwaayu tàngoor
Koefisieŋu yaatuwaayu tàngoor bi ci macceer kristalin mooy wane coppite bi am ci dimensioŋ macceer bi su tàngoor wi soppeekoo. Materiaal yi seen koeffisientu yaatuwaayu tàngoor gëna néew, su tàngoor wi soppeekoo, deformaasioŋ bi dafay gëna néew, te loolu dafay jàppale yëngu-yëngu bi mu baña gaawa jeex, te loolu dafay indi jafe-jafe ci fréquence yëngu-yëngu bi.
5. Konstant dielektrik
Constante dielectrique mooy limu physique biy wane ni ab macceer mëna tontu ci biir benn champ électrik. Mbir yi am constante dielectrique bu gëna rëy dañuy faral di am frequence vibration bu gëna rëy, ndax seen deformation ci champ électrique bi dafa gëna rëy te dañu soxla energie bu gëna bari ngir mëna wéy di yëngu.
6. Stress bi ci biir
Tension yi ci biir mën nañu am ci màggug kristal yi, te tension yooyu dina ñu am njeexital ci seen structure ak seeni màndarga vibration. Stress bi ci biir mën na indi coppite ci fréquence vibration u kristal bi.
Tënk
Ci gàttal, màndarga physique yu bari yi ci macceer kristal, lu ci melni constant elastik, dëgëraay, jëmmal atomik, koeffisientu yaatuwaayu tàngoor, constant dielectrik, ak stress bi ci biir, ñoom ñépp bokk dañuy nekk mbir yu am solo yiy indi jafe-jafe ci fréquence oscillateur kristal. Dañuy lëkkaloo, ñuy liggéeyandoo ngir xam fu fréquence bi ak dayo oscillateur kristal bi tollu. Xam lëkkaloo gi am ci digganté màndarga yi lu am solo la ci jëmmal ak tànneef macceer kristalin bu méngoo ngir am siñaal yu dëggu te dëgër.